Tiyatrocu karakterin sonunu bilmeden dizide nasıl oynar?

Provada metnin tamamı elinizdedir; son sahnede ne olacağını ilk okumada öğrenirsiniz. Dizide ise çoğu zaman elinizde yalnızca o haftanın bölümü vardır. Bir tiyatrocu dizi karakteri kurarken bu boşlukla nasıl baş eder? Uzun yıllar sahnede oynadıktan sonra dizilere geçmiş, adının yazılmasını istemeyen bir oyuncuyla bir çekim gününü baştan sona konuştuk. Sorular, bu geçişi düşünen herkesin aklındakiler.
Sabah servisten önce: metin hâlâ eksik
Güne nasıl başlıyorsunuz? Daha sete gitmeden karakterle ilgili ne yapıyorsunuz?
Servis erken gelir, o yüzden asıl hazırlığı bir gece önce yaparım. Sabah yalnızca o günün sahnelerine bakarım. Çağrı listesinde hangi sahnelerin çekileceği yazar ve bunlar sırayla gelmez. Bölümün sonundaki bir kavgayla güne başlayıp öğleden sonra aynı insanla tanışma sahnesini çekebilirsiniz. Tiyatroda alıştığım sıralı akış burada yok. Bu yüzden her sahnenin başına küçük bir not düşerim: karakter buraya nereden geliyor, ne istiyor, kimden ne saklıyor.
Karakterin sonunu bilmemek sizi rahatsız etmiyor mu?
İlk dizimde çok rahatsız etti. Sahnede bir rolü sondan geriye doğru kurmaya alışmıştım; finalde kim olacağını bilince ilk perdede neyi saklayacağımı seçebiliyordum. Dizide bu lüks yok. Zamanla şunu fark ettim: gerçek hayatta da kimse sonunu bilmiyor. Karakter de bilmiyor. Ben yalnızca onun bugün ne bildiğini oynamak zorundayım. Bu bakış açısı beni rahatlattı, oyunum da daha canlı oldu.
Makyaj koltuğunda karakterin geçmişini kendiniz yazarsınız
Senarist size karakterin geçmişini anlatıyor mu?
Bazen bir karakter dosyası gelir, bazen birkaç satırlık bir tanım. Çoğu zaman boşlukları ben doldururum. Makyaj ve saç için koltukta oturduğum o yarım saat bunun için iyi bir zaman. Kendi kendime bir geçmiş yazarım: çocukluğu, ilk kırgınlığı, parayla ilişkisi, annesiyle nasıl konuştuğu. Bunların hiçbiri ekranda görünmeyebilir ama bir bakışın altını doldurur.
Peki sonradan senaryo bu geçmişle çelişirse?
Sık olur. Üçüncü bölümde kardeşi olmadığını düşündüğünüz karakterin onuncu bölümde bir kardeşi çıkar. O zaman yazdığım geçmişi düzeltirim, inat etmem. Burada tiyatrocunun refleksi bazen ters çalışır; rolü sahiplendiğimiz için değişikliği kendimize yapılmış bir haksızlık gibi algılayabiliriz. Oysa dizide karakter, yazarla oyuncu arasında haftalarca süren bir konuşmadır. Ben bu geçmişe kurşun kalemle yazılmış bir taslak gibi bakıyorum. Sağlam olacak kadar ayrıntılı, silinebilecek kadar hafif.
İlk planlar çekilirken tiyatrocu dizi karakteri nasıl tutar?
Sahneler karışık sırayla çekiliyor dediniz. Duygunun ipini nasıl tutuyorsunuz?
Her sahne için kendi aramda bir sıcaklık derecesi belirlerim. Karakterin o andaki öfkesi, umudu ya da yorgunluğu birden ona kadar nerede? Bölüm kâğıdının kenarına bu rakamı yazarım. Öğleden sonra daha önceki bir sahneye döndüğümde bu notlar beni kurtarır. Tiyatroda bu işi seyircinin önünde iki saat boyunca kesintisiz yaparsınız; burada parçaları siz taşırsınız, yönetmen ve kurgu onları birleştirir.
Kamera önünde sahne alışkanlıklarınız sorun çıkardı mı?
Elbette. İlk günlerde sesim fazla yüksekti, jestlerim büyüktü. Görüntü yönetmeni bir gün yanıma gelip yakın çekimde kaşımın hafifçe kalkmasının yeterli olduğunu söyledi. Salonun en arka sırasına ulaşmaya çalışan bir bedenle mercek arasındaki mesafe çok farklı. Şimdi her sahneden önce hangi ölçekte çekildiğini sorarım: geniş mi, bel plan mı, yakın mı? Buna göre enerjiyi içeri çekerim. Duygu aynı kalır, yalnızca dışarı taşan kısmı küçülür.
Öğle arasında yönetmenle kısa bir konuşma
Yönetmen size karakterin ileride ne olacağını söylüyor mu?
Bazen ipucu verir, bazen o da bilmez. Ben artık doğrudan finali sormuyorum. Bunun yerine şunu soruyorum: bu karakter seyirciye şu an ne sordurmalı? Seyirci ona güvenmeli mi, şüphelenmeli mi? Bu soru cevaplanabilir ve oyunum için yeterli bir yön verir. Bazen yönetmen yalnızca bu sahnede biraz daha sakin olmamı ister. Nedenini sonra, yayında anlarım.
İki ihtimalli oynamak diye bir şey var mı?
Var ve bence tiyatrocu için en işe yarar beceri bu. Bir sahneyi, karakter ileride iyi biri de çıksa kötü biri de çıksa geriye dönüp bakıldığında anlamlı olacak biçimde oynamak. Bunu yaparken bir şeyi saklıyormuş gibi oynamam; karakterin kendisinden bile sakladığı bir şey varmış gibi oynarım. Seyirci bunu hisseder ama ne olduğunu bilmez. Senaryo sonradan hangi yöne giderse gitsin, o sahne yerinde durur.
Akşam çekimleri, yorgunluk ve süreklilik
Uzun günün sonunda karakter dağılmıyor mu?
Dikkat etmezseniz dağılır. Akşam saatlerinde enerji düşer ve insan kendi alışkanlıklarına döner. Ben karakterim için küçük fiziksel bir anahtar seçerim: yürürken elini cebine koyması, cümleye başlamadan önce kısa bir nefes alması gibi. Yorulduğumda bu anahtara dönerim, karakter geri gelir. Süreklilikten sorumlu arkadaşlar kıyafeti ve aksesuarı takip eder; ben de bu iç sürekliliği takip ederim.
Gün bitince ne yapıyorsunuz?
Eve dönünce ertesi günün sahnelerine bakarım ve o gün oynadıklarımı kısaca not ederim. Hangi sahnede neyi seçtim, hangi cümleyi nasıl söyledim. Yeni bölüm metni geldiğinde bu notlara dönerim. Böylece karakterin hafızasını ben tutarım, çünkü yazar on bölüm önce yaptığım küçük bir tercihi hatırlamayabilir. Bazen de hatırlar ve o tercihin üzerine bir sahne yazar. Bu, işin en keyifli tarafı.
Sahneden gelenlere son bir soru
Tiyatrodan diziye geçmeyi düşünen birine ne söylersiniz?
Sahnede edindiğiniz disiplin burada çok işe yarar: metin çalışmak, partnere gerçekten bakmak, uzun süre odaklanmak. Bırakmanız gereken şey kontrol isteği. Bir tiyatrocu dizi karakteri üzerinde her şeyi önceden kurmak isterse yorulur. Merak etmeyi sürdürün. Her yeni bölüm metnini karakterinizi ilk kez tanıyormuş gibi okuyun. Sonu bilmemek, karakteri her hafta yeniden keşfetmek demek. Bunu bir eksik değil, bir alan olarak görmeye başladığınızda kamera da sizi daha rahat görür.
Konuyla ilgili Tiyatro Sanatının Önemi yazısına da göz atabilirsin; benzer yazılar Oyunculuk Ajansları sayfasında. Oyunculuk ve reklam işleri için başvuru formunu doldurabilirsin.
Sık sorulanlar
Dizi setinde bölüm metni genellikle ne zaman gelir?
Bu yapımdan yapıma değişir. Bazı projelerde bölümler çekimden birkaç gün önce gelir, bazılarında çekime çok yakın ulaşır. Bu yüzden hızlı ezber ve sahneyi kısa sürede çözümleme alışkanlığı kazanmak oyuncunun işini çok kolaylaştırır.
Tiyatro deneyimi olmayan biri bu yöntemleri kullanabilir mi?
Evet. Karakter için geçmiş yazmak, sahnelere duygu derecesi vermek ve fiziksel bir anahtar seçmek herkesin uygulayabileceği çalışmalardır. Tiyatro geçmişi yalnızca uzun odaklanma ve metin disiplini konusunda bir başlangıç avantajı sağlar.
Kamera önü için ayrıca eğitim almak gerekir mi?
Şart değildir ama sahneden gelen oyuncular için çoğu zaman faydalıdır. Kamera önü atölyeleri plan ölçeği, göz çizgisi ve ses ayarı gibi konuları kısa sürede deneyerek öğrenmeyi sağlar. Kendi çekimlerinizi izleyip değerlendirmek de iyi bir tamamlayıcıdır.



